Ponešto o Tomi Rosandiću

Toma Rosandić rođen je 1878. godine u Splitu kao Tomazo Vinčenco. U Beograd dolazi pre Prvog svetskog rata kao već iskusan izlagač na međunarodnim izložbama u Beču, Rimu, Londonu i Parizu. Bio je profesor Umetničke škole u Beogradu, kasnije jedan od osnivača i prvi rektor Umetničke akademije. Redovni član SANU postaje 1948. godine.

Od najranije mladosti osetio je potrebu da izrađuje kipove, naročito rezane u steni, a za rad je upotrebljavao alat koji je pripadao njegovom ocu Antonu, tesaru i kamenorescu. Kada je stasao da se prihvati tesarskog alata, vreme je provodio tešući u radionici svog oca i istovremeno pohađajući osnovnu školu. Sa samo 12 godina i po smrti oca postaje šegrt u jednoj od klesarskih radionica splitskih majstora. Ovde upoznaje i Ivana Meštrovića, sa kojim će kasnije razviti prijateljstvo i profesionalnu saradnju.

Preko dana je radio u radionici, dok je uveče pohađao školu crtanja pri splitskoj realci, gde uči o ornamentaciji, reprodukciji kipova, dok znanje dopunjuje nezavisno od učitelja, čitajući knjige o istoriji umetnosti i o tehničkim problemima. Posebno ga je zanimala anatomija. Nije imao posebne uzore, tako da su na njega uticali: klasici, impresionisti, futuristi i kubisti.

Sa 16 godina važio je za izvrsnog crtača i postaje jedan od najboljih splitskih kalfi. Ipak, želja da se usavrši i da stekne veće umetničko obrazovanje vodi ga u Italiju. Za ovo je zaslužan Italijan Artur Feraroni, koji mu je prvo bio učitelj, a zatim i prijatelj sa kojim 1904. godine odlazi u Rim.

Jedna od njegovih najznačajnijih skulptura jeste “Igrali se konji vrani ,a sa njima div junaci”, koja se nalazi ispred Narodne skupštine. Takođe, na Kalemegdanu se nalazi skulptura pod nazivom ,,Umorni borac”.

Po povratku u Beograd početkom dvadesetih godina 20. veka, u Ulici Ljube Jovanovića 3, na Senjaku, gradi kuću u kojoj je živeo i stvarao u narednim decenijama. Kuću i radove zaveštao je kao legat Beogradu, pa se od 1963. godine na ovom mestu nalazio Muzej Tome Rosandića sa autentičnim nameštajem i ličnim dokumentima. Muzej postaje prvi beogradski memorijalni muzej, ali je danas zatvoren za posetioce zbog loših tehničkih uslova.

Posle Drugog svetskog rata, u Beogradu nastavlja svoj umetnički i pedagoški rad. Osniva školu kasnije poznatu kao majstorska radionica. Među mnogim umetnicima i javnim ličnostima koji su posećivali radionicu bio je i Henri Mur. Rosandić se vratio u svoj voljeni Split neposredno pred smrt, 1958. Još 1952. godine ukida rad sa modelom i uzvikuje: ,,Tražite forme u sebi!”

IVANA TUTUNOVIĆ

FOTO: ATLAS OBSCURA

Close
Social profiles