Nadežda Petrović: “Umetnost je najveći vaspitač čoveka i naroda”

Na današnji dan, 3. aprila, 1915. godine u Valjevu umrla je najznačajnija srpska slikarka, s kraja 19. i početka 20. veka, Nadežda Petrović. Preminula je od posledica pegavog tifusa dok bila je na dužnosti dobrovoljne bolničarke.

Rođena je 12. oktobra 1873. u Čačku,u uglednoj porodici. Ova porodica koja je imala 13 dece od kojih je 9 preživelo, najmladji Nadeždin brat bio je poznati književnik Rastko Petrović.  Godine 1884. seli se sa svojom porodicom u Beograd i završava Visoku žensku školu 1891. godine. Sledeće, 1892, godine polaže ispit za nastavnicu crtanja u srednjoj školi i postaje učenica u ateljeu Đorđa Krstića. Od 1898. godine odlazi u Minhen i nastavlja školovanje u ateljeu slovenca Antona Ažbea, sa Ivanom Groharom.

Njena slikaraska dela karakterišu izražajnost, originalnost, bogatstvo kolorita i moderan izraz, u skladu sa savremenim težnjama tog doba. Na njenim najboljim radovima dominiraju velike površine, njene omiljene užareno crvene boje, i njoj komplimentarna, zelena. Snažni potezi četkice i široki, gusti i pastuozni namazi ponekad platno pretvaraju u dinamičnu reljefastu površinu. Volela je da slika portrete i pejzaže, a njen patriotizam ogledao se i u čestom izboru tema iz nacionalne istorije i slikanju ljudi i predela Srbije.

Već 1900. godine imala je prvu samostalnu izložbu u Beogradu, a 26. avgusta 1903. godine sa Delfom Ivanić i Milicom Dobrić osniva humanitarno društvo “Kolo srpskih sestara”, koje i danas u gradu Čačku nosi ime po njoj.
Druga samostalna izložba bila je u Ljubljani 1910, zatim iste godine u Parizu na Jesenjem salonu i u Zagrebu u okviru grupe Medulić. Naredne 1911. godine izlagala je u Rimu na Međunarodnoj izložbi.
U Beogradu je 1912. godine otvorila slikarsku školu i učestvovala na četvrtoj jugoslovenskoj izložbi. Otac joj je umro aprila 1911. a majka 1912. godine i njihovu smrt je teško podnela.

U odnosu na ostale naše umetnike išla je znatno ispred svog vremena  i jedan od razloga zašto nije bila dobro shvaćena od svojih savremenika. Iako je tematski ostala verna nacionalnom, stilski se potpuno okrenula savremenim tokovima evropske umetnosti.

Aktivno je učestvovala i u društvenom, kulturnom i javnom životu Srbije. U Prvom balkanskom ratu učestvuje kao dobrovoljna bolničarka na frontu.  Tokom ratova se bavila fotografijom, kao prva žena ratni fotograf.

Kada je posetila Pariz, Nadežda je boravila u Meštrovićevom ateljeu. Navodi se da je čak sa Pikasom, Matisom i Marijom Loransen učestvovala na jednoj uskoj, ali prvoj, izložbi fovista. Pisala je da pravci kao sto su kubizam i fovizam nose u sebi mladost i zdravlje i da nisu nimalo loši po okolinu.
Bila je sklona slikarima simbolizma: Marko Murat, Paško Vučetić, ali bili su to refleksi Minhenske škole.

Nadeždin spomenik u Čačku koji se nalazi ispred Gimnazije radio je Ivan Meštrović, 1955. godine, a od 2005. godine njen lik nalazi se na novčanici od 200 dinara.

Umetnička galerija Nadežda Petrović osnovana je 31. maja 1961. godine u Čačku i jedna je od znančajnih institucija, a svrstava se i jednu od najstarijih i najznačajnijih kulturnih ustanova u Srbiji. Ona danas poseduje oko 1.300 dela koja pripadaju različitim galerijskim zbirkama, stilskim pravcima i poetikama, a u njoj se nalazi i stalna postavka Nadežde Petrović. Najpoznatija manifestacija koju organizuje Galerija je bijenalna, selektorska manifestacija “Memorijal Nadežde Petrović”, na kojoj je izlagano preko 500 umetnika i umetničkih grupa.

“Umetnost je najveći vaspitač čoveka i naroda”, rekla je Nadežda u jednom svom tekstu, a odatle potiče naslov ovog teksta.

IVANA TUTUNOVIĆ

FOTO: VIKIPEDIJA

Close
Social profiles